A casiña de Carmen do Rey: Comandando o rural.
Iniciativa social en Araño (Rianxo) que aborda o problema da soidade non desexada no rural poñendo o foco no empoderamento comunitario. O proxecto reconstrúe o tecido social e activa redes de apoio veciñal a través de espazos de encontro baseados na transmisión de saberes tradicionais e a participación colectiva.
Diagnóstico en Araño: Soidade rural e perda de espazos comúns.
O proxecto xorde ante unha ameaza obxectiva: o despoboamento e o illamento no rural interior. Datos oficiais do Barómetro da Soidade Non Desexada en Galicia constatan que o 19,9% das persoas maiores na comunidade sofren soledad non desexada, cunha taxa de soidade crónica do 15,2%, que supera a media estatal polo avellentamento demográfico.
Cunha prospección directa na parroquia de Araño (Rianxo), o grupo detectou que esta problemática estrutural agrávase no rural pola perda de autonomía ao carecer de transporte, quedando a xente maior recluída nas súas casas. A labor de campo previa constatou que o illamento medra pola desaparición de antigos espazos de encontro social (casinos de pobo, comercios locais) e a migración da mocidade.
Tras conectar coa asociación de veciños, a iniciativa artéllase sobre a necesidade obxectiva de recuperar a memoria local e xerar un diagnóstico compartido mediante reunións e dinámicas de choiva de ideas.
aberes con propósito: Deconstruíndo o rol de usuario pasivo.
Na fase Cámara proponse unha reflexión crítica sobre como reconstruír o tecido comunitario desarticulado dende os anos 60 e 70. O proxecto rexeita frontalmente o modelo asistencialista tradicional de ofrecer actividades pechadas para o consumo pasivo da poboación. O obxectivo crítico é converter ás veciñas e veciños en axentes activos e creadores das súas propias solucións, reforzando o seu compromiso e motivación. Analízase o valor sociocultural , e mesmo o potencial retorno económico para o enclave, de poñer en valor os saberes antigos que posúe a xente maior (como o cultivo do liño, a carpintería ou as receitas tradicionais) antes de que se perdan. O fito inspirador xorde da recuperación dunha vivenda sen herdeiros cedida á Xunta; mentres se tramita o espazo físico a longo prazo, o grupo deconstrúe os prexuízos iniciais activando redes de apoio que demostran que os problemas e as solucións do rural son de responsabilidade colectiva.
Reconstruír o común: Bancos de memoria e acción veciñal en rede.
Baixo un enfoque cooperativo, este grupo motor de 6-7 persoas activa a participación en Araño tomando como referente o espírito comunitario de Carmen do Rey.
A metodoloxía lévase á práctica a través de reunións abertas de choiva de ideas onde o obxectivo principal é romper a barrera inicial e escoitar as demandas da poboación. O primeiro fito real e tanxible realizouse hai unhas semanas tras o pasamento dun veciño moi querido na parroquia: o grupo propuxo e activou un "banco de memoria" físico no pobo, recollendo entrevistas e testemuños veciñais para construír un arquivo vivo. Este contido será a base de futuros itinerarios culturais onde a propia veciñanza, incluída a poboación migrante, actuará como guía para o colexio e o instituto local. O proxecto demostrou a súa solidez en Padrón mediante unha presentación en formato microteatro ante os medios, consolidándose como un modelo transformador, horizontal e replicable.
Dossier fotográfico