AMA y No Olvida, Museo de la Memoria contra la Impunidad
AMA y No Olvida, Museo da Memoria contra la Impunidad, contribúe a dignificar e preservar a memoria das vítimas do Estado de Nicaragua desde abril de 2018 e a apoiar a esclarecer a verdade, a través da investigación das circunstancias específicas e patróns no que o réxime perpetrou crimes de lesa humanidade.
Como construír memoria cando persiste a impunidade?
En abril de 2018 comezaron en Nicaragua unha serie de protestas sociais vinculadas inicialmente ao rexeitamento das reformas do sistema de Seguridade Social, que derivaron nunha resposta represiva por parte do Estado. Para comprender esta realidade, investigouse o contexto político e social do país e analizáronse informes, recabáronse testemuños e materiais de memoria vinculados ás vulneracións de dereitos humanos ocorridas durante ese período.
Recompilouse a información en condicións clandestinas e creamos un arquivo colectivo que alberga 200 testemuñas, un arquivo fotográfico, artefactos de memoria e mapas debuxados a man, que se convertiron en mapas dixitais de sistemas de información xeográfica que xeocalizan as narrativas do asasinato de 100 vítimas.
A investigación permitiu afondar no concepto de memoria colectiva como ferramenta para documentar violacións de dereitos humanos, recoñecer ás vítimas como suxeitos de dereitos e contribuír ás garantías de verdade, xustiza e non repetición.
A memoria como camiño cara a verdade e a xustiza
A análise territorial dos feitos ocorridos en Nicaragua desde abril de 2018 permitiu identificar que a violencia non foi un feito illado nin concentrado nun único lugar, senón que tivo expresións diferenciadas en distintos departamentos do país. Esta aproximación permitiu observar como a represión afectou de maneira desigual ás comunidades e como cada territorio desenvolveu formas propias de resistencia, organización e preservación da memoria.
A reconstrución dos acontecementos a partir de territorios, datas, relatos e traxectorias de vida permitiu recoñecer patróns comúns de represión e visibilizar que detrás das cifras existen historias, vínculos e proxectos de vida interrompidos.
Organizar a memoria por departamentos permitiu tamén reflexionar sobre quen conta as historias e que ocorre cando determinados feitos quedan fóra dos relatos oficiais. Este proceso puxo de manifesto a importancia de documentar e preservar as memorias locais como unha forma de contribuír á verdade, á xustiza e á non repetición.
AMA y no olvida: a voz e o recordo dos ausentes
Como resposta á impunidade e ao risco de invisibilización das vítimas, a Asociación Madres de Abril impulsou AMA E NON ESQUECE, Museo da Memoria contra a Impunidade, un espazo de memoria colectiva creado para dignificar ás vítimas do Estado de Nicaragua desde abril de 2018 e preservar as súas historias.
O museo foi construído desde un enfoque participativo no que familiares e membros da asociación asumiron un papel activo no deseño, recompilación e organización dos contidos. A través de entrevistas, testemuños, narracións colectivas e procesos de reconstrución de memorias familiares, elaborouse un arquivo que reúne semblanzas das vítimas, relatos dos feitos, fotografías, materiais audiovisuais e documentación vinculada ao contexto das protestas.
Concibido tamén como un museo-altar, este espazo busca honrar a memoria das vítimas, recoñecelas como suxeitos de dereitos e contribuír a manter viva a demanda de verdade, xustiza e non repetición.
Debido ao contexto de represión e á imposibilidade de desenvolver esta iniciativa dentro do país, o museo continuou o seu percorrido desde o exilio mediante exposicións itinerantes presentadas en distintos espazos institucionais, culturais e académicos de Iberoamérica, Estados Unidos, Europa e Asia, ampliando o alcance internacional desta memoria colectiva.
Dossier fotográfico